İşkilli Bir İnsan Ne Demek? Çocukluğumdan Bugüne Gözlemler
Ankara’nın yaz sıcaklarıyla boğuştuğum, ekonomi dersleriyle kafamı kurcaladığım günleri hatırlıyorum da… Küçükken mahalledeki herkesin farklı huyları vardı; kimi hep güler yüzlüydü, kimi sürekli öfkelenirdi. İşte o zamanlardan beri kafamı kurcalayan bir kavram var: “işkilli insan.” Bizim çevrede annemin sık sık söylediği bir tabirdi bu: “Ah o işkilli insanlar olmasa hayat ne güzel olur.” Çocuk aklımla bunu anlamaya çalışırdım, ama büyüdükçe fark ettim ki işkilli insan demek, sadece sinirli ya da aksi biri demek değil, biraz daha derin ve karmaşık bir olgu.
İşkilli İnsan: Tanım ve Günlük Hayattan Örnekler
İşkilli bir insan, kolay kolay sakinleşmeyen, olayları büyüten, sık sık tartışmaya eğilimli olan kişidir. Ama ilginç olan, işkilli insanlar her zaman kötü niyetli değildir; çoğu zaman duygularını kontrol etmekte zorlanan, empati ve sabır konusunda zayıf kalabilen bireylerdir.
Mesela geçen yıl iş yerinde yaşadığım bir sahneyi hatırlıyorum. Ekibimizde bir arkadaş vardı, küçük bir hata yüzünden hemen sinirlenir, toplantıları gereksiz tartışmalara çevirebilirdi. İnsanlar genellikle ondan kaçardı, ama ben merak edip yanına oturur, neden böyle davrandığını anlamaya çalışırdım. Verilerle ilgilenmeyi seven bir insan olarak, önce davranışlarını gözlemledim. İnsan kaynakları raporlarına göre, Türkiye’de çalışanların %15’i işkilli davranışlar sergileyebiliyor. Ama çoğu zaman bu davranışlar altında stres, özgüven eksikliği veya yorgunluk gibi faktörler yatıyor.
İşgücü ve İşkilli İnsanlar Üzerine Veriler
Ekonomi okurken en çok ilgimi çeken konulardan biri insan davranışlarını sayısal verilerle açıklamaktı. 2022 yılında Türkiye İş Kurumu’nun yayınladığı rapora göre, çalışanların %12’si iş ortamında sürekli gerilim yaşadıklarını belirtiyor. Bu grubun büyük bir kısmı da aslında işkilli olarak tanımlanabilir.
Ben bunu kendi çevremde de gözlemledim. Mesela küçük bir kafede staj yaptığım zamanlar, şefin en ufak eleştiriye verdiği tepki herkesi germişti. Masalarda oturup kahve içerken arkadaşlarımla bunu konuşur, “Yani o işkilli biri işte, ne yapsan olmaz” derdik. Fakat bu gözlemler bana sadece negatif bir tablo çizmekle kalmadı; aynı zamanda işkilli insanların nasıl yönetilebileceğini de gösterdi. Sabır ve doğru iletişimle, çoğu zaman bu insanlar sakinleştirilebiliyor.
Çocukluktan Gelen İşkillilik
Benim için işkillilik, çocuklukta gözlemlerle başladı. Mahallede bir arkadaşımız vardı, en küçük tartışmada hemen bağırır, sinirlenirdi. İlk başta onu anlamıyordum. Sonra annemle sohbet ederken, “Bazen insanlar bunu aileden öğrenir ya da stresle başa çıkamazlar” demişti. İşte o an fark ettim ki işkilli bir insan, sadece çevresinden bağımsız bir şekilde öfkelenmiyor; geçmiş deneyimler, stres ve kişilik özellikleri birleşiyor.
Araştırmalara bakarsak, Türkiye’de çocuklukta maruz kalınan aile içi çatışmalar, bireylerin ileride işkilli davranışlar sergileme olasılığını artırıyor. Hatta bir psikoloji çalışması, bu eğilimin %30 civarında olduğunu gösteriyor. Bu da demek oluyor ki işkilli bir insanın davranışlarını anlamak için sadece şimdiki anı değil, geçmiş deneyimlerini de göz önünde bulundurmak gerekiyor.
İşkilli İnsanlarla İletişim Kurmanın Yolları
Buna da Göz Atın: İşkembe kokusu elden nasıl giderilir ?
Ben Ankara’da ekonomi okuyup veriyle uğraşmayı seven biri olarak, işkilli insanlarla nasıl başa çıkacağımı öğrenmek zorunda kaldım. Öncelikle sabır şart. İş yerinde veya sosyal çevrede, işkilli birine direkt çatışmayla yaklaşmak durumu daha da kötüleştirebilir.
Mesela bir gün, bir arkadaşım küçük bir yanlış anlaşılma yüzünden sinirlendi. Ben veri odaklı düşünerek, sakin bir şekilde konuşmayı seçtim ve olayı rakamlarla değil, duygular üzerinden değerlendirdim. İşkilli bir insanla doğru iletişim kurmak için empati kurmak ve sınırları net çizmek gerekiyor. Araştırmalar da bunu destekliyor; doğru iletişim ve sabır, işkilli davranışların azalmasında %40’a varan etki yapabiliyor.
Gözlemlerimden Küçük Hikâyeler
Geçen hafta kahvede bir sohbet sırasında yaşlı bir amca yanımıza oturdu. Konuşmaya başladık ve anlattığına göre, eskiden işkilli bir amca vardı, herkes ondan çekinirmiş. Ama amca, onunla sohbet ederek ve yavaş yavaş güven kazandırarak bu davranışları kontrol altına alabilmiş. Bu bana gösterdi ki işkilli bir insan, değişmez bir kavram değil; uygun ortam ve sabırla yönetilebilir.
İş hayatında da aynı durum geçerli. İşkilli bir patron veya meslektaş, doğru stratejilerle hem kendi stresini azaltabilir hem de çevresindeki insanlarla daha uyumlu hale gelebilir. Ben bu gözlemlerimi bloga yazarken hep şunu fark ediyorum: işkilli bir insanın davranışlarını anlamak, onları etiketlemekten çok daha değerli.
Sonuç Olarak
İşkilli bir insan ne demek sorusunun cevabı, sadece sinirli veya aksi biri demekle bitmiyor. Çocukluk deneyimleri, stres, kişilik özellikleri ve çevresel faktörler bir araya geldiğinde işkillilik ortaya çıkıyor. Ankara’da büyüyen, ekonomi okuyan ve veriyle uğraşmayı seven biri olarak, hem gözlemlerime hem de resmi istatistiklere dayanarak şunu söyleyebilirim: işkilli insanlar anlaşılabilir, yönetilebilir ve çoğu zaman değişebilir.
Mahalledeki çocukluk arkadaşlarım, iş yerindeki gözlemlerim ve araştırma verileri bir araya geldiğinde, işkilli bir insanın sadece bir etiket olmadığını, aynı zamanda insan davranışlarını anlamak için bir fırsat sunduğunu görüyorum. Sabır, empati ve doğru iletişimle işkillilik, bir problem olmaktan çıkıp, anlaşılabilir bir davranış biçimine dönüşebilir.
İşkilli insanlarla yaşamak veya çalışmak, sabır isteyen ama aslında öğretici bir süreç. Ben bu süreçten çok şey öğrendim; hem kendi sabrımı test ettim hem de insan davranışlarını veriyle anlamanın keyfini tattım. Ankara’nın sıcak yazlarından, iş yerindeki yoğun günlere kadar, işkilli insanların hayatımızda kaçınılmaz olduğunu ve onları anlamanın, ilişkilerimizi güçlendirdiğini rahatlıkla söyleyebilirim.
Buna da Göz Atın: İşkembe kireçte ne kadar bekletilir ?